Чăваш

Гурий Комиссаров (Вантер)


«Чăваш – йăваш халăх,
Чăваш – ырхан халăх,
Чăваш – теттĕм халăх,
Чăваш – чухăн халăх.

Юсаймĕ вăл пурăнăçне,
Кăтартаймĕ хăватне,
Чыслă халăх пулаймĕ,
Хăй культурине усраймĕ», –

Çапла çынсем калаççĕ,
Пирĕн çине шанмаççĕ.
Вĕсем каланă тăрăх,
Чăваш – вăл пĕтнĕ халăх…

Анчах чăваш ĕçчен-ха,
Унăн хастар пĕтмен-ха:
Кунĕн-çĕрĕн вăл ĕçлет,
Начар çĕрне кукалет

Вĕренме вăл ÿркенмест,
Кĕнекерен йĕрĕнмест;
Ăсталăха юратать,
Малаллах тапаланать.

Шанатăп: чăваш пуçĕ
Ăспа тухĕ-ха мала;
Унăн уçăлĕ куçĕ:
Пăхĕ ялан çутталла!

Вĕренсе çутта тухнипе
Чăваш юсĕ пурăнăçне,
Ăсталăха пĕлнипе
Хуса çитĕ çынсене!

Чĕмпĕр, 1903, январь.

Advertisements

Раксем ăçта хĕл каçаççĕ

Виталий Бианки


Кухньăра тенкел çинче карçинкка ларнă, плита çинче — кастрюль, сĕтел çинче — пысăк шурă тирĕк. Карçинккара раксем йăшăлтатнă, кастрюльте тăварпа укроп янă шыв вĕренĕ, тирĕк пушах пулнă.

Хуçа арăмĕ кĕнĕ:

пĕрре — вăл карçинккаран рак туртса кăларнă та —

иккĕ — ăна кастрюле ывăтнă, пиçиччен тăхтанă та —

виççĕ — рака кастрюльтен кашăкпа çаклатса тытса тирĕке хунă.

Татах, татах…Малаллине вулас

Улăпсем

Улăп халапĕ

Ĕлĕк-авал, çĕр çине шыв туличчен малтан, питĕ пысăк çынсем пурăннă теççĕ. Вĕсене Улăпсем тесе чĕннĕ. Пĕрре ярса пуссан вун икĕ çухрăм ярса пусатчĕç тет. Вăрманти юмансене йĕм пĕççине чĕрет тесе армути вырăнне кăкла-кăкла ывăтатчĕç тет. Улăпсем утса çÿресе ывăнсан канма ларнă. Çăпатисене салтса тулнă тăприне силленĕ те — çав вырăнта Улăп тăприсем пулса тăнă.Малаллине вулас

Ĕмĕт

Гурий Комиссаров (Вантер) Курăк çеçки пулăттăм: Тутлă шерпет ĕçĕттĕм, Капăрланса ларăттăм – Çукка-мĕне пĕлмĕттĕм. Партас пулă пулăттăм: Çутă кÿлĕре ишĕттĕм, Йăр-йар чăмса выльăттăм – Хуйха-суйха пĕлмĕттĕм. Шăпчăк кайăк пулăттăм: Сад пахчинче вĕçĕттĕм, Кунĕн-çĕрĕн калăттăм, – Куççуль мĕнне пĕлмĕттĕм. Ăмăрткайăк пулăттăм: Ирĕклĕхре çÿрĕттĕм. Пĕлтрен çÿлте явнăттăм – Чуралăха пĕлмĕттĕм. 1908

Атнер Хусанкай: Кĕрле, Пăлхавăрлă Сăрнайăм!

(Критикăпа биографи очеркĕ)

Авторĕ: Атнер Хусанкай


d0bcd0b8d182d182d0b0
Митта Ваçлейĕ, чăвашсен поэчĕ

Василий Егорович Миттана курма тÿр килнĕ чухне эпĕ çич-сакăр çулхи ачаччĕ. Паллах, ун чух эп вăл мĕнлерех çын иккенне ăнланман, ăнланма та пултарайман. Апла пулин те, унăн çутă сăнарĕ ман асăмран каймасть…

«Чăвашсен çепĕç лирикĕн, шухăш пăлхавçин, сократла философĕн» (М. Илпек) эпетлĕхпе пултарулăх ĕçĕнчи паттăрлăхне ăнланасси патне çывхарма тытăниччен сахал мар çул иртрĕ… Эпĕ йĕркеленĕ хроника Митта мĕнле çын тата поэт пулнине пĕтĕмпех уçса парать теме çук, çитменнине, вăл «ЖЗЛ» жанрне тĕпе хурса çырнăскер те мар. Ку — поэт шăпине ăна пÿрнĕ тĕрлĕ инкек-синкекпе сахал савăнăç витĕр йĕрлесе тухма хăтланни кăна.[i]Малаллине вулас