Кĕрле, Пăлхавăрлă Сăрнайăм! – Атнер Хусанкай

(Критикăпа биографи очеркĕ)

Авторĕ: Атнер Хусанкай


d0bcd0b8d182d182d0b0
Митта Ваçлейĕ, чăвашсен поэчĕ

Василий Егорович Миттана курма тÿр килнĕ чухне эпĕ çич-сакăр çулхи ачаччĕ. Паллах, ун чух эп вăл мĕнлерех çын иккенне ăнланман, ăнланма та пултарайман. Апла пулин те, унăн çутă сăнарĕ ман асăмран каймасть…

«Чăвашсен çепĕç лирикĕн, шухăш пăлхавçин, сократла философĕн» (М. Илпек) эпетлĕхпе пултарулăх ĕçĕнчи паттăрлăхне ăнланасси патне çывхарма тытăниччен сахал мар çул иртрĕ… Эпĕ йĕркеленĕ хроника Митта мĕнле çын тата поэт пулнине пĕтĕмпех уçса парать теме çук, çитменнине, вăл «ЖЗЛ» жанрне тĕпе хурса çырнăскер те мар. Ку — поэт шăпине ăна пÿрнĕ тĕрлĕ инкек-синкекпе сахал савăнăç витĕр йĕрлесе тухма хăтланни кăна.[i]Малаллине вулас

Advertisements

Чăваш ачисене – хăйсен чĕлхипе вулама

Çак кĕлле тата Николай Золотницкий ертнипе Святой Гурий пĕрлĕхĕ пухса хатĕрленĕ “Чуваш кнеге” ятлă çырма-вулама вĕрентекен букваря 1870 çулти Нарăсăн 10-мĕшĕнче Хусанта алă пусса çутта тухма ирĕк панă. Паян çавна аса илер: Ыра кумулла мун (асла) Тора! чуваш ачизэнэ полжах хойзэнь чильгибэ волама посьламашкын, лаих успала, таза чирéбэ Эзе пыны сакона тюре пильмэшкын, ашше амыжа […]

Яшă Юрри

Гурий Комиссаров (Вантер)

Мĕншĕн эс, çуркунне,
Тек мана астаран:
Юрлама, выляма
Уява чĕнетĕн?

Хитре эс, çуркуннем,
Нумай сан савăнăç,
Нумай санăн янрав,
Нумай ыра шăршă.Малаллине вулас

Хусанта Тупнă Турă Амăшĕ Сăнне Асăнса Тăвакан Праçник Кунĕ Каламалли Сăмах

Діаконъ Іаковъ Стекловъ.


Юпа 22-мĕшĕ

Пайанхи кун, тăванăмсем, пирĕн Рсссіяри таса ђир­кÿ Хусанта тупнă Турă Амăшĕ сăнне асăнса Турă Амăшне

хисеплесе тав-тăват̌. Çакă Турă Амăшĕ сăнне вырăсла Ка­занская икона Божіей Матери, теççĕ. Çавăнпа праçникне те Казанская, теççĕ. Çакă Турă Амăшĕ сăнне асăнса пат­шалăхра çулталăк хушшинђе икĕ хут праçник туса Турă Амăшне хисеплеççĕ; пĕре çулла утă уйăхин Июлĕн) 8 ку­нĕнђе, тепĕре кĕр-кунне йупа уйăхин (октябрĕн) 22 ку­нĕнђе. Утă уйăхин (іюлĕн) 8 кунĕнђе çакă таса сăна туп­нине асăнаççĕ, тупассине ăна 1579 çулта тупнă. Йупа уйăхин (октябрĕн) 22 кунĕнђе пĕтем Россія патшалăхĕ пĕтесрен çăлнине асăнса Турă Амăшне тав-тăваççĕ. 17-ш ĕмĕрте пирĕн Россія патшалăхĕ, унти ђăн тĕн йут пат­шалăхри çынсем пусмăрланипе пĕтĕмпех пĕтес патне çит­нĕ. Анђах çÿлти Турă Амăшĕ хута кĕнипе Тура пĕтĕм Россіяна пĕтесрен хăтарнă. Çакă тĕленмеле ĕç çапла пулнă.Малаллине вулас

Пирĕн Аслă Патшамăр Император Николай Александрович Патшана Кĕнĕ Кун

Гавріилъ Эльдебеневъ


Юпа 21-мĕшĕ

Ей йуратнă тăвансем! Пайан пирĕн аслă патшамăр Николай Александрович патшана кĕнĕ кун. Епир ђиркĕве Турра пирĕн патшана халиђђен сывă сыхланăшăн тав-ту­нă, малашне те сывă усраса халăха ырă тума, тăшман­сене çĕнтерме пулăштăр, тесе кĕл-тума пухăнтăмăр. Пай­анхи кун епир Турă патшамăра халиђђен халăха тунă ырăлăхĕсене малашне те тума пулăшĕ тесе шанатпăр. Халăха ырăлăх тума Турă патшана вăй-хăват, пуйанлăх, ђаплăлăх панă. Турă пур ырă йапалана ырă тума парат̌. Патшанăн нумай ырă ĕç тумалла: патшалăхри пур халă­ха пулăшмалла; пурне те Христос тĕнне вĕрентме тăрăш­малла; çырăва вĕрентмелле; йалан вăйлă пулса тăрса пат­шалăхри халăх лăпкă, йĕркелĕ, çителĕклĕ пурăнтăр, тесе тăрăшмалла. Çавăнпа та Турă ăна вăй-хăват та, пуйанлăх та панă.Малаллине вулас

Чи-чи кăсăя…

Никифор Ваçанкка


Чи-чи кăсăя…

— Чи-чи кăсăя, кăсăя,blue-tit
Шыв кÿрсемччĕ, кăсăя.
— Эп хăратăп кашкăртан,
Эп хăратăп упаран.Малаллине вулас

Евангеліе Çыракан Святой Апостол Іоанн Богослов çинђен Вĕрентсе Каламалли

Тарасий Максимовъ


Авăн 26-мĕшĕ

Ей йуратнă тăвансем, пайан таса ђиркÿ святой апостол Іоанн Богослова асăнса праçник тăват̌. Іоанн Богослов Іисус Христосăн йуратнă вĕренекенĕ пулнă. Çавăнпа вăл Іисус Христос хĕрес çинђе асапланнă ђухне, Унăн хĕресĕ патĕнђе хуйхăрса тăнă. Унта тата таса Хĕр Марія та пулнă. Таса Хĕр Маріяна, Іисус Христос хĕрес çинђе асапланнине курма, тÿссе ирттерме пит хĕн пулнă. Вăл ђунтан-вартан татăлса, хуйхăрса, йĕрсе тăнă. Іисус Христос хĕрес çинђе çакăнса тăнă ђухне, Хăйĕн Амăшĕ çине пăхса, Іоанна пуçĕпе кăтартса каланă: „акă санăн ывăлу“,тенĕ. Вара Іоанн çине пăхса каланă: „акă санăн Аннÿ“,Малаллине вулас