Халăх: Тутар-казах сăввисем

Николай Золотницкий — чăваш тата ытти халăхсен çырулăхĕпе ăс пурлăхне пухнипе палăрнă филолог. Хусан университетĕнче вĕреннĕ, патшалăх пурлăхĕн палатинче ĕçленĕ. Вырăс мар халăхсен литературипе чĕлхи аталанса каяссине хирĕç пулнă пулин те чăвашсене тăван чĕлхепе вĕрентес ĕçе пуçарса яракансенчен пĕри пулса асăмăрта юлнă…. Тĕплĕнрех→


Тутар-казах сăввисем

Николай Золотницкий пухнă, куçарăвĕ Н. Иванова тата В. Никитин кĕнекинчен

Пытăм пасар пăхмашкăн,
Чÿречине уçмашкăн.
Шаккарăм, çапрăм —уçăлчĕ,
Тенки-ĕнчи тупăнчĕ.

Малаллине вулас

Николай Ашмарин: Качи çăви 


Качи çăви

(Калав)

Кĕрхи сивĕ те нÿрлĕ ĕнтрĕк хупланăччĕ ĕнтĕ чăваш ырханккисене мăшăрлатса кÿлнĕ лăп-лап кÿмепе Кăрмăш уесĕнчи пĕр инçетри тĕттĕм кĕтесе çын çÿресе такăрлатман çулпа кайнă чухне. Пĕр чăваш ялĕнче ачасене нумайранпа вĕрентсе пурăнакан, иксĕмĕр тахçантанпах курнăçман авалхи тусăм патне хăнана çитме шут тытнăччĕ эпĕ. Самаях сивĕччĕ.

Малаллине вулас

Игнатий Иванов: Çынна мулшăн туман, мула çыншăн тунă

Игнатий Иванов çинчен… Тĕплĕнрех→


Çынна Мулшăн Туман, Мула Çыншăн Тунă

Мула ху чунăнтан ытларах юратма кирлĕ мар, укçа çынна тумасть, çын укçана тăвать.

Çирĕм пилĕк çул ĕлĕк пĕр Йĕçтук ятлă пуян çын пулнă. Вăл имсĕр-сумсăр хытă çын пулнă, çине-пуçне юрăхлă тумтир тăхăнман, нихăçан та çын пек юрăхлă апат çимен, вăл чыслă вырăнта выртса хăй чунне кантарман, ăçта килчĕ унта кăшт выртса каннă та часрах ĕçе кайнă, хăй ялан çĕрне-кунне пĕлмесĕр ĕçленĕ. Вăл нихăçан та пуçне лайăх çĕлĕк илсе тăхăнман, тăла татăкĕсенчен хăй çĕлекелесе тăхăннă, алса та пасартан илмен, кĕрĕк татăкĕсенчен çĕлесе тăхăннă.

Малаллине вулас

Василий Магницкий: Тĕне хирĕçле ĕçсем

Василий Магницкий — … Тĕплĕнрех→


Тĕне хирĕçле ĕçсем

Шупашкар уесĕн 2-мĕш следстви участокĕнче чăвашсем, çармăссем, тутарсемпе вырăссем пурăнаççĕ. Вĕсем пурте, тутарсен пĕр пайне шутламасан, православи христианĕсем шутланаççĕ, анчах тĕрĕссипе вара чăвашсемпе çармăссем паянчченех чăн-чăн чĕлхеçĕсем, тĕне кĕнĕ тутарĕсем — магометансем. Тутарĕсем 1866 çулта шăкăрин Магомет тĕнне куçни те çакна витĕрех кăтартса пачĕ.

Малаллине вулас

Ваççа Аниççи: Усал пуп

Ваççа Аниççи (Анисия Княгинина) Чĕмпĕрти чăваш шкулĕн програми тăрăх экзамен тытса учитель ятне илнĕ. Революци вăхăтĕнче сăвăсемпе кĕске калавсем, Совет тапхăрĕнче – пьесăсем çырать, поэмисене кĕнекен пичетлесе кăларать… Тĕплĕнрех →



Усал пуп

Эй, турă, çырлахсам,
Усал пупран хăтарсам!
Паян шкула килминччĕ,
Пире çÿçрен туртмипчче,
Чĕркуççи çине лартса,
Хăлхаран лăскаминччĕ.

Малаллине вулас

Император Николай Александрович Патшана Кĕнĕ Кун

Г. Эльдебеневъ


Юпа 21-мĕшĕ.

Пирĕн Аслă Патшамăр Император Николай Александрович Патшана Кĕнĕ Кун. (21 Октября).

1340393938_car
II-мĕш Николай император.

Ей йуратнă тăвансем! Пайан пирĕн аслă патшамăр Николай Александрович патшана кĕнĕ кун. Епир ђиркĕве Турра пирĕн патшана халиђђен сывă сыхланăшăн тав-ту­нă, малашне те сывă усраса халăха ырă тума, тăшман­сене çĕнтерме пулăштăр, тесе кĕл-тума пухăнтăмăр. Пай­анхи кун епир Турă патшамăра халиђђен халăха тунă ырăлăхĕсене малашне те тума пулăшĕ тесе шанатпăр. Халăха ырăлăх тума Турă патшана вăй-хăват, пуйанлăх, ђаплăлăх панă. Турă пур ырă йапалана ырă тума парат̌. Патшанăн нумай ырă ĕç тумалла: патшалăхри пур халă­ха пулăшмалла; пурне те Христос тĕнне вĕрентме тăрăш­малла; çырăва вĕрентмелле; йалан вăйлă пулса тăрса пат­шалăхри халăх лăпкă, йĕркелĕ, çителĕклĕ пурăнтăр, тесе тăрăшмалла. Çавăнпа та Турă ăна вăй-хăват та, пуйанлăх та панă.Малаллине вулас

Тарас Кириллов: Турра манса ан кайăр

Тарас Кириллов


Турра манса ан кайăр

Малтан Турă патшалăхĕпе тĕрĕслĕхне шырăр, ытти вара пурте пулĕ.

—(Матф. 6:33)

Эй чун савнă тăвансем!
Турра манса ан кайăр,
Çылăх айне ан пулăр,
Чунăрсене çăласшăн,
Вилсен рая кĕресшĕн
Халех таса пурăнăр.
Ку тĕнчере пурăнма
Çынна мĕн-мĕн кирлине
Çÿлти Турă хăй ăна
Яланах пĕлсе тăрать.
Малаллине вулас