Сентябрь – Георгий Орлов

Георгий Орлов


Сентябрь

Сентябрь (авăн уйăхĕ) тăрать. Пирĕн тавралăх ăна кĕр тырри акса хăварнă вĕçĕ-хĕррисĕр анасемпе, улмисем йывăррине пула тураттисене уснă улмуççисемпе, сип-симĕс каюллă улăх-çаранпа, тĕл-тĕллĕн шупкалнă-хĕрелнĕ ката-вăрманпа кĕтсе илет.

Çанталăк самаях уçă. Хĕвеллĕ, лăпкă, кăмăллă кунсен вăхăчĕ те иртмен-ха. Шыв сивĕнсех çитеймен. Хăш-пĕр çул шыва кĕрекенсен йышĕ сентябрь варричченех пĕве-кÿле хĕрринчен хăпма пĕлмест. «Вăтам» сентябрьте тăхăр кун çеç уçăрах пулмалла, ытти чух кăнтăрла кĕпе вĕççĕн çÿремеллех ăшă тăмалла.Малаллине вулас

Малтанхи учителе

П. Михайлов


Малтанхи учителе

Вĕрентекен, ман сирĕн умăрта
Нихçан каçми виçесĕр пысăк парăм,
Пĕрремĕш хут тĕл пулнă саманта,
Тен, çавăнпах эп халь те манаймарăм.
Шăпланнă класс, пулас юлташăмсем
Куçран пăхса сире чунтан тимлеççĕ.Малаллине вулас

Павăл, Миккуль тата Петĕр – Иван Шухши

Иван Шухши

Павăл, Миккуль тата Петĕр

Ачасемшĕн паян уяв — шкулта кĕнеке валеçеççĕ. Кашни вĕренекен учитель сĕтелĕ патне тухать те пĕр çĕклем кĕнеке çĕклесе хăй вырăнне кайса ларать, çĕнĕ кĕнекесене уçкаласа пăхма пикенет. Пурте савăк кăмăллă.

Акă черет Павăла çитрĕ. Курать-ха вăл: сĕтел çине купаласа хунă кĕнекесенчен хăшĕсем вĕр çĕнĕ пекех, хăшĕсем вара пăру чăмланă пекех сÿсленсе кайнă. Мĕнле тăрлавсăр ача вĕреннĕ-ши вĕсемпе?
Кĕнекисем аптрасах кайманнисем лекрĕç Павăла, анчах юлашкийĕ, «Тăван сăмах», ачан пĕтĕм кăмăлне пăсса хучĕ. Хуплашкийĕ çине мĕн кăна ÿкерсе тултарман пуль! Хырăмпа шăвакан, шывра ишекен чĕр чунсенчен пуçласа инопланетянинсем таранах. Çитменнине тата, хуплашки кĕç-вĕç тăпăлса тухас пек çакăнса тăрать. Кĕнекере 5-мĕш, 6-мĕш, 118-мĕш страницăсенчен çурри кăна упранкаласа юлнă, 3-мĕш, 12-мĕш, 25-мĕш страницăсем вара пачах çук, таçта çĕтнĕ ĕнтĕ.Малаллине вулас

Георгий Орлов: Август

Г. Орлов


Август

Уй-хирти ĕç шавĕ нихçанхинчен те хĕрсе çитрĕ. Кăнтăрла та, çĕрле те вăл пĕртте лăпланмасть. Хăйĕн пĕтĕм вăйне ял кунта пухнăн туйăнать. Комбайнсем тырă выраççĕ. Грузовиксем вырнă тыррине турттарса тăраççĕ. Ушкăн машина улмури купалать. Ана пушанать çеç — тракторсем сухалама пырса кĕреççĕ, теприсем кĕрхи ыраш, тулă акаççĕ… Мĕн кăна тумасть пулĕ çĕр çынни! Алли ун пур çĕре те вăхăтра ĕлкĕрет. Халăха август пысăк пурлăх пама пулнă, халĕ вăлах çавна илме, йăлтах тирпейлĕ пуçтарса кĕртме васкатать.Малаллине вулас

Петĕр Хусанкай: Хĕрÿ хĕвел хĕрелсе анчĕ…

Петĕр Хусанкай Хусанта тата Мускавра вĕреннĕ. Национализмшăн айăпласа арестленĕ литератора тĕнче вăрçи тухса кайнă çул ирĕке кăларнă. Çыравçă чăвашла литературăшăн поэзин мĕн пур жанрĕпе ĕçлесе пуян эткерлĕх хăварнă. Тĕплĕнрех →



Хĕрÿ хĕвел хĕрелсе анчĕ…

Хĕрÿ хĕвел хĕрелсе анчĕ,
Ыраш ăшне вăшлатрĕ путене.
Çĕре хуралламашкăн тепĕр анчăк —
Сар уйăх — час хăпарĕ тÿпене.
Çатан çумне таяннă шурă хурăнМалаллине вулас

Александр Куприн: Парпуспа Шульккă

Александр Куприн çыравçă

Александр Куприн – çыравçă, куçаруçă. «Поединок», «Гранатовый браслет»,«Олеся» тата ытти хайлавĕсемпе вырăс литературин ылтăн çÿпçинче уйрăм вырăн йышăнса тăрать… Тĕплĕнрех→


Барбос и Жулька

Парпуспа Шульккă

Пысăках мар пулин те Парпус сарлака кăкăрлă тăн-тăн йытă. Вăрăм та кăштах кăтраланса тăракан çăмĕнчен пăхсан вăл нихăçан та супăнь курман шурă пуделе аса илтерет. Çуллахи вăхăтра пуçĕнчен пуçласа хÿри таранах куршанак çыпăçтарса тултарать. Кĕркунне вара унăн урипе хырăмĕ çинчи çăм пайăркисем пылчăкпа вараланса хытса лараççĕ. Парпус хăлхи çинче яланах çапăçу паллисем пур. Унашкал йытăсене яланах Парпус тесе чĕнеççĕ. Вĕсем питĕ шанчăклă, никама та пăхăнмаççĕ, хуçине лайăх итлеççĕ.

Малаллине вулас

Юрий Вирьял: Тăрна ташши

Ю. Петров-Вирьял


Вăранман-ха йăлтăр кÿлĕ,
Тул çути кăшт палăрать.
Шăплăха сирсе ир кÿлĕм
Кайăк-кĕшĕк сас парать.Малаллине вулас