Çил çуна

 

Иван Шухши


Çил çуна

  • Ачасем, пĕлетĕр-и эсир çил çуна мĕн япалине, курнă-и эсир ăна? Тен, ларса ярăнса та курнă? Çук-и? Итлĕр апла пулсан. Ку вăл ман пуçран шухăшласа кăларнă япала мар. Унашкал мыскарасене шухăшласа кăларма пулать-и?!

Сăмахĕ манăн Миккуль тусăм çинчен-ха. Ну, ытла та тем те шухăшласа кăларать-çке вăл! Пысăк ăстаçă. Ракета, самолет, çилкĕçлĕ (парăслă) карап кÿлеписене ăсталарĕ. Шифоньер тăрне  хăпартса лартмалли е çиппе çыхса маччаран çакса ямаллисене мар, чăн-чăннисене, вĕçекеннисене! Вĕçтерсе те кăтартрĕ. Ракетине вĕçтерсе янă чухне пушар та сиксе тухнăччĕ. (Юрать- ха, пушар сÿнтерекенсем вăхăтра сиссе ĕлкĕрнĕ…) Вăл-ку усалли тĕп пултăр та… Ун пирки мар-ха манăн сăмахăм, ун çинчен тепĕр чухне тĕплĕнрех каласа парăп. Халĕ манăн сăмах урăххи çинчен. Мĕн çинченччĕ-ха? Э-э, çил çуна çинчен пуçларăмăр мар-и сăмаха.Малаллине вулас

Advertisements

Записки Александры Фуксъ о Чувашахъ и Черемисахъ Казанской Губерніи

Вула Чăвашла

Александра Фукс

(1805 — 1853)



fuks_aa Александра Фукс (Fuchs)

Хусанта çуралса ÿснĕ, унтах вилнĕ, Шупашкарта тата ашшĕпе пĕрле чăвашсем хушшинче вăрах пурăннă. Сăмах хăватне ăна куккăшĕ — вырăссен паллă поэчĕ Г. П. Каменев илентернĕ, ун урлах вăл вăхăтри чаплă çыравçасемпе — Н. С. Арцыбашев- па, Н. М. Языковпа, Е. А. Баратынскипе, Д. П. Ознобишинпа, А. С. Пушкинпа паллашнă. А. Пушкин Пугачев йĕрĕпе çÿренĕ чухне (1833 çулта) Хусанта весен килĕнче паллă профессор Карл Фукс патĕнче пулнă. Çав тĕл пулу çинчен Александра Фукс паха аса илÿ пичетленĕ.

View original post 43,736 more words

Яшă Юрри

Гурий Комиссаров (Вантер)

Мĕншĕн эс, çуркунне,
Тек мана астаран:
Юрлама, выляма
Уява чĕнетĕн?

Хитре эс, çуркуннем,
Нумай сан савăнăç,
Нумай санăн янрав,
Нумай ыра шăршă.Малаллине вулас

Хусанта Тупнă Турă Амăшĕ Сăнне Асăнса Тăвакан Праçник Кунĕ Каламалли Сăмах

Діаконъ Іаковъ Стекловъ.


Юпа 22-мĕшĕ

Пайанхи кун, тăванăмсем, пирĕн Рсссіяри таса ђир­кÿ Хусанта тупнă Турă Амăшĕ сăнне асăнса Турă Амăшне

хисеплесе тав-тăват̌. Çакă Турă Амăшĕ сăнне вырăсла Ка­занская икона Божіей Матери, теççĕ. Çавăнпа праçникне те Казанская, теççĕ. Çакă Турă Амăшĕ сăнне асăнса пат­шалăхра çулталăк хушшинђе икĕ хут праçник туса Турă Амăшне хисеплеççĕ; пĕре çулла утă уйăхин Июлĕн) 8 ку­нĕнђе, тепĕре кĕр-кунне йупа уйăхин (октябрĕн) 22 ку­нĕнђе. Утă уйăхин (іюлĕн) 8 кунĕнђе çакă таса сăна туп­нине асăнаççĕ, тупассине ăна 1579 çулта тупнă. Йупа уйăхин (октябрĕн) 22 кунĕнђе пĕтем Россія патшалăхĕ пĕтесрен çăлнине асăнса Турă Амăшне тав-тăваççĕ. 17-ш ĕмĕрте пирĕн Россія патшалăхĕ, унти ђăн тĕн йут пат­шалăхри çынсем пусмăрланипе пĕтĕмпех пĕтес патне çит­нĕ. Анђах çÿлти Турă Амăшĕ хута кĕнипе Тура пĕтĕм Россіяна пĕтесрен хăтарнă. Çакă тĕленмеле ĕç çапла пулнă.Малаллине вулас

Пирĕн Аслă Патшамăр Император Николай Александрович Патшана Кĕнĕ Кун

Гавріилъ Эльдебеневъ


Юпа 21-мĕшĕ

Ей йуратнă тăвансем! Пайан пирĕн аслă патшамăр Николай Александрович патшана кĕнĕ кун. Епир ђиркĕве Турра пирĕн патшана халиђђен сывă сыхланăшăн тав-ту­нă, малашне те сывă усраса халăха ырă тума, тăшман­сене çĕнтерме пулăштăр, тесе кĕл-тума пухăнтăмăр. Пай­анхи кун епир Турă патшамăра халиђђен халăха тунă ырăлăхĕсене малашне те тума пулăшĕ тесе шанатпăр. Халăха ырăлăх тума Турă патшана вăй-хăват, пуйанлăх, ђаплăлăх панă. Турă пур ырă йапалана ырă тума парат̌. Патшанăн нумай ырă ĕç тумалла: патшалăхри пур халă­ха пулăшмалла; пурне те Христос тĕнне вĕрентме тăрăш­малла; çырăва вĕрентмелле; йалан вăйлă пулса тăрса пат­шалăхри халăх лăпкă, йĕркелĕ, çителĕклĕ пурăнтăр, тесе тăрăшмалла. Çавăнпа та Турă ăна вăй-хăват та, пуйанлăх та панă.Малаллине вулас

Чи-чи кăсăя…

Никифор Ваçанкка


Чи-чи кăсăя…

— Чи-чи кăсăя, кăсăя,blue-tit
Шыв кÿрсемччĕ, кăсăя.
— Эп хăратăп кашкăртан,
Эп хăратăп упаран.Малаллине вулас

Йупа Уйăхин 5-мĕш Кунĕнђе Вĕрентсе Каламалли

Андрей Меценатовъ.


Юпа 5-мĕшĕ

Ашшийĕн, Ывăлийĕн, Святой Сывлăшийĕн йађĕпе.

Пирĕн Туррăмăр Іисус Христос çĕр çинђе пурăннă ђухне Хăйĕн апостолĕсене акă çапла каласа вĕрентнĕ: „сирĕн çуттăр та çынсем умĕнђе çутаттăр, вĕсем сирĕн ырă ĕçĕрсене курса çÿлти Аçăра мухтађђăр“, тенĕ (Матѳ. V, 16). Пайан асăнакан святой аттемĕрсем Петр, Алексѣй, Іона çак Христос каланă сăмахсене ђĕрисенђе тĕрĕс тытса пурăннă. Малаллине вулас