Н. Иванова & В. Никитин: Дмитрий Ознобишин

Н. Иванова тата В. Никитин – чăваш сăмахлăхне тĕпчесе шкулти ачасем умне кĕнеке кăларса тăратнă коллекив ертÿçисем, авторсем… Тĕплĕнрех →


Дмитрий Ознобишин — чăваш халăх сăмахлăхне пухса вырăсла куçарнă çыравçă… Тĕплĕнрех→


Дмитрий Ознобишин

(1804 — 1877)

Чăваш литературипе интересленекенсем Дмитрий Петрович Ознобишин ятне аван пĕлеççĕ. Вăл чăваш халăх сăмахлăхне пухнă, ăна вырăсла куçарнă, Чăваш Хвети сăвви-юррисене çырса илнĕ. Чăваш сăмахлăхне «якатман алмаз» тесе мухтанă, халăх ăслăлăхĕн ырă енĕсене асăрхама тăрăшнă.

Малаллине вулас

Н. Иванова & В. Никитин: Халăх Юррисем Çинчен 

Н. Иванова тата В. Никитин – чăваш сăмахлăхне тĕпчесе шкулти ачасем умне кĕнеке кăларса тăратнă коллекив ертÿçисем, авторсем… Тĕплĕнрех →


Халăх Юррисем Çинчен

Чăваш юррисен сăвă виçи пирки пĕрремĕш хут А. А. Фуксăн «Записки о чувашах и черемисах Казанской губернии» ятлă кĕнекинче каланă. Кĕнеке çыраканĕ чăваш юррине «тĕрĕс виçеллĕ, тĕрĕс картлă (стопаллă) юрă» тенĕ. Ку сăмаха вăл çак юрă сыпăкĕ пирки каланă:

Малаллине вулас

Н. Иванова & В. Никитин: Никита Бичурин

Н. Иванова тата В. Никитин – чăваш сăмахлăхне тĕпчесе шкулти ачасем умне кĕнеке кăларса тăратнă коллекив ертÿçисем, авторсем… Тĕплĕнрех →


Никита Бичурин чăвашран тухнă паллă таврапĕлÿçĕ, синолог (Китая тĕпчекен), тĕн çынни (манаха кĕнĕ чух илнĕ ячĕ Иакинф)… Тĕплĕнрех →


Никита Бичурин (1777 — 1853)

Никита Яковлевич Бичурин — Иакинф атте пурнăçĕпе 9-мĕш класс кĕнеки тăрăх паллашнăччĕ. Аса илĕпĕр: Бичурин—тĕнчипе паллă китаевед, чăвашран тухнă малтанхи академик, тĕпчевçĕ, çыравçă, куçаруçă.

Малаллине вулас

Николай Шелепи: Уксак Тимĕр Пÿлере илни çинчен

Н. Иванова тата В. Никитин – чăваш сăмахлăхне тĕпчесе шкулти ачасем умне кĕнеке кăларса тăратнă коллекив ертÿçисем, авторсем… Тĕплĕнрех →


Парăнман ялсемпе хуласене тăшман вăйпа илеймен чухне чеелĕхпе те пулин çавăрса илме е аркатса тăкма тăрăшнă. Чăваш халăх сăмахлăхĕнче тутар-монголсем Пÿлер хулине, вырăс çарĕ Хусан хулине çунакан çĕмренсем персе, вут çыхнă кайăксем ярса çунтарни çинчен калакан халапсем пур.

Малаллине вулас

Николай Ашмарин: Качи çăви 

Николай Ашмарин — тĕнчипе паллă чĕлхеçĕ, чăваш чĕлхин 18 томлă словарьне пухса çутта кăларнă. Хусанта, Чĕмпĕрте, Бакура ĕçлесе пурăннă… Тĕплĕнрех→


Качи çăви

(Калав)

Кĕрхи сивĕ те нÿрлĕ ĕнтрĕк хупланăччĕ ĕнтĕ чăваш ырханккисене мăшăрлатса кÿлнĕ лăп-лап кÿмепе Кăрмăш уесĕнчи пĕр инçетри тĕттĕм кĕтесе çын çÿресе такăрлатман çулпа кайнă чухне. Пĕр чăваш ялĕнче ачасене нумайранпа вĕрентсе пурăнакан, иксĕмĕр тахçантанпах курнăçман авалхи тусăм патне хăнана çитме шут тытнăччĕ эпĕ. Самаях сивĕччĕ.

Малаллине вулас

Никита Бичурин: Юрă

Никита Бичурин чăвашран тухнă паллă таврапĕлÿçĕ, синолог (Китая тĕпчекен), тĕн çынни (манаха кĕнĕ чух илнĕ ячĕ Иакинф)… Тĕплĕнрех →


Юрă

Хусанти тĕн семинарийĕн протекторне
Амвросий Подобедова халалланă,
авалхи грекла çырнă

Тинкерĕр-ха танлăн пăхса
Çак чаплă, çап-çут йыш тавра.
Куратăр, паллатăр савса
Унерлĕхри пĕтĕм ырра.

Малаллине вулас

Н. Иванова & В. Никитин: Сĕрен уявĕ

Н. Иванова тата В. Никитин – чăваш сăмахлăхне тĕпчесе шкулти ачасем умне кĕнеке кăларса тăратнă коллекив ертÿçисем, авторсем… Тĕплĕнрех →


Сĕрен уявĕ

Калăм эрни вĕçĕнче сĕрен хăваланă. Сĕрене ăна хăш çĕрте ирпе, хăш çĕрте каç кÿлĕм пуçланă. Авалхи вăхăтра сĕрен хăвалама вăй питти арçынсем тухнă. Христос тĕнĕ сарăлма пуçласан çак уява ача-пăча ирттерме тытăннă, хĕр-упраç сĕрене хутшăнман.

Малаллине вулас