Н. Иванова & В. Никитин: Кил-йыш йăла йĕрки

Н. Иванова тата В. Никитин – чăваш сăмахлăхне тĕпчесе шкулти ачасем умне кĕнеке кăларса тăратнă коллекив ертÿçисем, авторсем… Тĕплĕнрех →


Кил-йыш йăли-йĕрки

(Ĕмĕр çаврăнăшĕ)

Кун тăрăм (календарь) йĕркине çулталăк çаврăнăшĕ, кулленхи кил-йышри йăласен йĕркине ĕмĕр çаврăнăшĕ теме пулать. Ĕмĕр çаврăнăшĕ — çын пурнăçĕн паллă вăхăчĕсем: çуралса ÿсни, авланса кил-йышлă пулни, аякка е хĕсмете кайни, вилсен юлашки çула ăсанни.

Этем ĕмĕрĕ тăршшĕпех сăвă-юрă, вăйă, хÿхлев янăрать. Вĕсем хушшинче уйрăм çын шăпипе çыхăннисем пысăк пĕлтерĕшлĕ.

Хĕр Сăри (Кĕпшинкке ‎)‎

Н. Иванова тата В. Никитин – чăваш сăмахлăхне тĕпчесе шкулти ачасем умне кĕнеке кăларса тăратнă коллекив ертÿçисем, авторсем… Тĕплĕнрех →


Хĕр Сăри (Кĕпшинкке[1])

Кăшарнин вĕçĕ — хĕр сăри. Ăна ирттерме ытти уявсенчен чаплăрах хатĕрленнĕ, таврари хĕрсемпе каччăсене йыхрав янă. Хĕр сăри çурчĕ (кĕпшинкке) умĕнчи капăр ялав-сĕлкĕсемпе чалхасемлĕ[2] шалча — аякранах вĕлкĕшсе курăннă.

Иртнĕ сурхурнпе çĕнĕ сурхури хушшинче качча килнĕ инкесем ялав çине тĕрĕллĕ сĕлкĕ, сурпан е шараç пиçиххисем туха-туха çакнă. Ялав çинчи сĕлкĕсемпе пиçиххисене кайран хĕр сăрине пынă вăйăçсемпе купăсçăсене панă.

Малаллине вулас

Николай Шупуççынни: Чăпта çапакансем

Николай Шупуççынни

Николй Шупуççынни хресчен çемйинче ÿснĕ, Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче вĕренме пуçланăскере ăна ытти ачасемпе пĕрле революци юхăмне хутшăннăшăн кăларса янă. Çапах та учитель пулма вĕренсе пĕтерет. Революци хыççăн писательсен союзне ертет, тĕпчев институчĕн директорĕ пулса ĕçлет… Тĕплĕнрех →

Чăпта çапакансем

Йĕркеренех ялсенче
Лутра çурт та пĕчĕк пÿрт,
Çийĕ улăм, тĕренче;
Вулакана ăшне кÿрт.

Унăн ăшне астăвăр:
Çутă та мар, шăшлă,
Куçпа пăхса çаврăнăр:
Курăспала хăй, чăпта.

Малаллине вулас

Христос Турă Шыва Кĕнĕ Кун Вĕрентсе Калани

Свящ. Н. Кузьминъ

Кăрлачăн 6-мĕшĕ

Іисус Христос халăха вĕрентме тухас умĕн Галилеяран Іордан хĕррине Іоанн патне шыва кĕме пынă. Вăл ун ђухне вăтăр çулта пулнă.

Іоанн патне шыва кĕме пыракансем пур те çылăхĕсене каласа кăтартнă, çылăхĕсенђен ÿкĕннĕ. Вара тин Іоанн вĕсене шыва кÿртнĕ. Іисус Христос çылăхсăр пулнă. Çавăнпа вăл Іоанн патне пырсанах Хăйне шыва кÿртме ыйтнă. Іоанн Іисус Христос çылăхсăррине халăха пĕлтерме, çылăх çукран шыва та кĕмелле мар пулĕ тесе каланă: Санăн Хăвăн мана шыва кÿртмелле, Есĕ Ху ман патăма килтĕн-и? тенĕ.Малаллине вулас

Николай Шупуççынни: Ним те çук-ха, тетĕр-и?

Николай Шупуççынни

Николй Шупуççынни хресчен çемйинче ÿснĕ, Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче вĕренме пуçланăскере ăна ытти ачасемпе пĕрле революци юхăмне хутшăннăшăн кăларса янă. Çапах та учитель пулма вĕренсе пĕтерет. Революци хыççăн писательсен союзне ертет, тĕпчев институчĕн директорĕ пулса ĕçлет… Тĕплĕнрех →

Ним те çук-ха, тетĕр-и?

Çутă çанталăк, тетĕр-и?
Хĕвел пăхать, тетĕр-и?
Пушă хирсем лăплансан,
Канлĕ ĕнтĕ, тетĕр-и?

Пăртак пĕлĕт хуплансан,
Çăмăр çăвĕ, тетĕр-и?
Кăвак тинĕс тип-тикĕс,
Инкек çук-ха, тетĕр-и?

Малаллине вулас

Николай Шупуççынни: Кайрĕ çав

Николай Шупуççынни

Николй Шупуççынни хресчен çемйинче ÿснĕ, Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче вĕренме пуçланăскере ăна ытти ачасемпе пĕрле революци юхăмне хутшăннăшăн кăларса янă. Çапах та учитель пулма вĕренсе пĕтерет. Революци хыççăн писательсен союзне ертет, тĕпчев институчĕн директорĕ пулса ĕçлет… Тĕплĕнрех →

Кайрĕ çав

Пĕччен юлтăм, кайрĕ çав,
Мăнтарăнпа кайрĕ çав,
Унăн сăнĕ куçăмра.
Ун кăмăлĕ ăшăмра.

Малаллине вулас

Н. Иванова & В. Никитин: Ниме

Н. Иванова тата В. Никитин – чăваш сăмахлăхне тĕпчесе шкулти ачасем умне кĕнеке кăларса тăратнă коллекив ертÿçисем, авторсем… Тĕплĕнрех →



Ниме

Ял халăхĕ пĕрле пухăнса пĕр-пĕр çынна (кÿршĕ-аршă, тăван- пĕлĕше) пысăк ĕç тума тÿлевсĕр пулăшнине ниме теççĕ.

Ниме тума шутланă çын ялти хисеплĕрех ватăпа ниме пуçĕ пулма ыйтнă. Тепĕр ирхине лешĕ урапа çине ниме ялавĕ çирĕплетнĕ, хул пуççи урлă ал шăлли çакнă, ура çине тăрса ял тăрăх çÿренĕ. Кашни çурт умĕнчех чарăнса нимĕне йыхăрнă, ниме юрри юрланă. Ăна хирĕç çынсем «пырас, тухас, çитĕпĕр!» тесе каланă.

Малаллине вулас