Хурт-Хăмăр Чÿкĕ

Н. Иванова & В. Никитин


Хурт-Хăмăр Чÿкĕ

В. К. Магницкий çырса хăварнине пăхсан хурт чÿкне сăра чÿкĕ хыççăн тунă. Кил хуçи хăйĕн сăмахĕнче хурт-хăмăр ĕрчетме пулăшакан тăхăр турра тата вĕçен кайăксене (чĕкеçе, тăхрана[1], вĕлтрен кайăка, сар кайăка, шăпчăка, пăрчăкана, вĕршĕне) асăннă.

Кĕлле хĕвел тухăçĕнчи алăк енне пăхса каланă. Хурт-хăмăр ĕçĕнче пулăшакан турăсене пылпа, пыл сăрапа, юсманпа, пăтăпа чÿкленĕ, аслă турăсене киремете кайса парне панă.

Малаллине вулас

Константин Иванов: Икĕ хĕр

Константин Иванов

Константин Иванов Ĕпхÿ кĕпĕрнинче çуралса ÿснĕ. Чĕмпĕрти шкултан кăларса ярсан Иван Яковлев чĕннипе тĕрлĕрен куçару ĕçне хутшăнать, унтан учителе вĕренсе тухать. Çамрăкла вилнĕ поэт чăвашла литературăн чи паллă “Нарспи” поэмипе литература историне çырăнса юлать… Тĕплĕнрех →

Икĕ хĕр 

Хăйĕн аслă хĕрĕнчен
Ашшĕ ыйтать: «Мĕн мăнтăр?»
– Пирĕн атте килĕнчи
Кăвак лаша пит мăнтăр.

Малаллине вулас

Константин Иванов: Пăртта карчăк

Константин Иванов

Константин Иванов Ĕпхÿ кĕпĕрнинче çуралса ÿснĕ. Чĕмпĕрти шкултан кăларса ярсан Иван Яковлев чĕннипе тĕрлĕрен куçару ĕçне хутшăнать, унтан учителе вĕренсе тухать. Çамрăкла вилнĕ поэт чăвашла литературăн чи паллă “Нарспи” поэмипе литература историне çырăнса юлать… Тĕплĕнрех →

Пăртта карчăк 

Хĕлле Ванюшкен салтака канмалла пулна. Салтака пама Ĕпхĕве каймалла пулнă. Ванюшкене ăсатма ашшĕпе амăшĕ кайнă. Ванюшка уй чух вун сакăр çулта пулнă. Ун, шухскерĕн, салтака каясси килмен пит. Ахаль те ун чух вăрçă пуçланать тис пуçланă. Вăрçă хăрушă япала.

Малаллине вулас

Константин Иванов: Икĕ ăру

Константин Иванов

Константин Иванов Ĕпхÿ кĕпĕрнинче çуралса ÿснĕ. Чĕмпĕрти шкултан кăларса ярсан Иван Яковлев чĕннипе тĕрлĕрен куçару ĕçне хутшăнать, унтан учителе вĕренсе тухать. Çамрăкла вилнĕ поэт чăвашла литературăн чи паллă “Нарспи” поэмипе литература историне çырăнса юлать… Тĕплĕнрех →

[Икĕ ăру]
[Михетер ачи|
Кĕçтенттин 

Кĕçтентин (Михетер ывăлĕ) ашшĕпе 6 çулта чухне Уçтим ялĕнчен тарса килнĕ, Вăл ашшĕнчен 33 çулта юлнă. 17 çулта ăна авлантарнă. Арăмĕ Наташ ятлă пулнă. Авлансан тепĕр çул унăн хĕр (Васлиса) çуралнă.

Малаллине вулас

Константин Иванов: Иван ĕмпÿпе Калашник хуçа

Константин Иванов

Константин Иванов Ĕпхÿ кĕпĕрнинче çуралса ÿснĕ. Чĕмпĕрти шкултан кăларса ярсан Иван Яковлев чĕннипе тĕрлĕрен куçару ĕçне хутшăнать, унтан учителе вĕренсе тухать. Çамрăкла вилнĕ поэт чăвашла литературăн чи паллă “Нарспи” поэмипе литература историне çырăнса юлать… Тĕплĕнрех →

Иван ĕмпÿпе çамрăк сыхлавçă тата сатур Калашник хуçа çинчен хывнă юрă 

Юрă умĕнче каланă сăмах 

Пĕр виççĕр аллă çул ĕлĕк вырăс чаплăлăхне Иван Грозный ятлă патша тытса тăнă. Вăл хăй пурнăçĕнче патшалăха нумай усă кÿнĕ: Хусана, Аçтăрхана, Çĕпĕре вăрçса илсе, хăй патшалăхне аслăлатса сарса янă, ьпти енчен те вăл патшалăхне усă нумай тунă. Çавăнпа вăл халăх хушшинче хăйне асăнмалăх ят хăварнă. Çапах та унăн ырă ĕçĕсемпе пĕрле хаяр ĕçĕсем те нумай пулнă, çавăнпа ăна Грозный (Хаяр) патша тесе ят панă.

Малаллине вулас

Константин Иванов: Вăранăр, тапранăр!

Константин Иванов

Константин Иванов Ĕпхÿ кĕпĕрнинче çуралса ÿснĕ. Чĕмпĕрти шкултан кăларса ярсан Иван Яковлев чĕннипе тĕрлĕрен куçару ĕçне хутшăнать, унтан учителе вĕренсе тухать. Çамрăкла вилнĕ поэт чăвашла литературăн чи паллă “Нарспи” поэмипе литература историне çырăнса юлать… Тĕплĕнрех →

Вăранăр, тапранăр!   

Хура халăха ирĕке янă
Парсан вун тăххăрмĕш кунĕнче,
Анчах çĕр халăха пулаймарĕ, –
Ак сире улпутсен ырлăхĕ!

Малаллине вулас

Кил-Йыш Пăтти

Н. Иванова & В. Никитин


Кил-Йыш Пăтти[1]

Ку йăлана чăвашсем çулталăкра икĕ хутчен: симĕс курăк тухсан, пĕрремĕш юр ÿксен ирттернĕ. Кил-йыш чÿкне карта пăтти çинĕ хыççăн икĕ кунтан тунă. Каллех пăтă, хура тул пашалăвĕ (сăмсаллă), йăва тата юсман пĕçернĕ. Кил-йыш пăттин йĕркине икĕ майлă ирттерме пултарнă: кил картинче е пÿртре. Пĕрремĕш йĕркипе ирттернĕ чух йăла-йĕрке апат-çимĕçне кил картине тăхăр хутчен илсе тухнă. Хĕвел тухăçнелле пăхса кĕл тунă, хуран хăлăпĕнчен тытса виçĕ хутчен пуç тайнă. Пÿртре урай хăмисем пĕрлешнĕ çĕре е урай кашти тĕлне сĕтел лартнă. Ун çине кил-йыш пăтти лартнă, ытти çимĕç хунă. Кĕл тăваканĕ çĕлĕкне хывса кăшт уçнă алăк енне пăхса кĕлĕ пуçланă.

Малаллине вулас