Тухни 21


21

(1) Эсĕ вĕсене пĕлтермелли саккунсем акă:

(2) эхер те еврей чура туянатăн пулсассăн, вăл [саншăн] ултă çул ĕçлетĕр, çиччĕмĕш [çул] тÿлемесĕрех ирĕке тухтăр; Зэхер те вăл пĕччен пынă пулсассăн, пĕчченех тухса кайтăр; вăл авланнă çын пулсассăн, унпа пĕрле арăмĕ те тухса кайтăр;

(4) эхер те хуçи ăна арăм панă пулсассăн, арăмĕ ăна ывăлсем е хĕрсем çуратса панă пулсассăн, арăмĕпе ачисем арăмĕн хуçи патĕнчех юлччăр, вăл пĕчченех тухса кайтăр;

(5) чури «хамăн хуçама, хамăн арăмпа ачамсене юрататăп, ирĕке каймастăп» тесессĕн,

(6) хуçи ăна турăсем* умне илсе пытăр та алăк патне е алăк янахĕ патне тăраттăр, унтан хуçи унăн хăлхине атпăрипе чиксе шăтартăр, вара вăл ĕмĕрлĕхе унăн чури пулса юлĕ.

(7) Эхер те кам та пулин хăйĕн хĕрне чуралăха сутсассăн, вăл арçын чура тухса кайнă пек тухса кайма пултараймасть;

(8) эхер те çав хăрхăм хăйĕн хуçине килĕшмест пулсассăн, хуçи ăна çураçмасть пулсассăн, ăна каялла тÿлесе илме ирĕк патăр; ăна хăй тиркенĕ пулсассăн, [хуçан] ăна ют халăха сутма ирĕк çук;

(9) эхер те вăл ăна хăйĕн ывăлĕ валли çураçсассăн, ăна хăйĕн хĕрĕ вырăнне хутăр;

(10) эхер те ывăлĕ валли урăх арăм илсессĕн, ăна апатсăр, тумтирсĕр хăвармалла мар, арлăарăмлă пурăнасси те сыхланса юлтăр; пэхер те хуçа уншăн çакă виçĕ япалана тумасть пулсассăн, вăл ун патĕнчен ахалех, тÿлемесĕрех, тухса кайтăр.

(12) Кам та кам çынна вĕлермеллех çапать, ăна хăйне те вĕлерччĕр;

(13) анчах та çакна усал шухăшпа туман пулсассăн, вăл Турă ирĕк панипе унăн алли айне лекнĕ пулсассăн, [вĕлерекеннине] тарса хăтăлмашкăн Эпĕ сан патăнта вырăн кăтартса хурăп;

(14) эхер те кам та кам çывăх çыннине вĕлерес тесех ултавлăн вĕлерет [унтан парне вырăнĕ патне тарса пырать] пулсассăн, ăна Манăн парне вырăнĕ патĕнчен те вĕлерме тытса кай.

(15) Кам та кам хăйĕн ашшĕне е хăйĕн амăшне çапать, ăна вĕлерме тытса памалла.

(16) Кам [Израиль ывăлĕсен] çыннине вăрласа, [ăна чура туса] сутса ярать е çав çынни ун патĕнче тупăнать, ăна вĕлерме тытса памалла.

(17) Кам та кам хăйĕн ашшĕне е хăйĕн амăшне усал сăмах калать, ăна вĕлерме тытса памалла.

(18) [Иккĕн] вăрçнă чухне пĕр çынни тепĕрне чулпа е чышкăпа çапас пулсассăн, лешĕ вилмест, анчах унăн вырăнпа выртмалла пулсассăн,

(19) кайран ури çине тăрса, килĕнчен туя çине тĕренсе туха пуçласассăн, [ăна] çапаканни вилĕме тивĕçлĕ пулмĕ; унăн ĕнтĕ çыннин ĕçĕ чарăнса тăнăшăн тата ăна эмелленĕшĕн тÿлемелле.

(20) Эхер те кам та кам хăйĕн арçын чурине е хĕрарăм тарçине патакпа çапас пулсассăн, лешĕсем унăн алли айĕнчех вилсе кайсассăн, ăна хаса памалла;

(21) эхер те вĕсем пĕр кунран е икĕ кунран ура çине тăрсассăн ăна хаса памалла мар, мĕншĕн тесессĕн ку унăн кĕмĕлĕ.

(22) Çынсем çапăçнă чухне йывăрланнă хĕрарăма çапсассăн, вăл хырăм пăрахсассăн, анчах урăх сиен пулмасассăн, çав арăм упăшки айăплă çынран мĕнле тÿлев шырамалла тăвать, çавăн чухлĕ тÿлемелле, ăна ытти çынсем умĕнче памалла;

(23) эхер те сиен пулас пулсассăн, чуншăн чун пар,

(24) куçшăн — куç, шăлшăн — шăл, алăшăн — алă, урашăн ура пар,

(25) çунтарнăшăн çунтар, сураншăн суранлат, ыраттарнăшăн ыраттар.

(26) Кам та пулин хăйĕн арçын чурине е хĕрарăм тарçине куçĕнчен çапса ăна сиен тăвать пулсассăн, вăл вĕсене куçшăн ирĕке кăларса ятăр;

(27) хăйĕн арçын чурин е хĕрарăм чурин шăлне çапса çĕмĕрчĕ пулсассăн, вăл вĕсене шăлшăн ирĕке кăларса ятăр.

(28) Эхер те вăкăр арçынна е хĕрарăма вĕлермеллех сĕкес пулсассăн, вăкăрне чулпа персе вĕлермелле, унăн ашне çимелле мар; вăкăр хуçи айăплă мар;

(29) эхер те вăкăрĕ ĕнер те, виçĕмкун та сĕкĕшнĕ пулсассăн, хуçи çакна пĕле тăркач ăна сыхламан пулсассăн, вăкăрĕ арçынна е хĕрарăма вĕлернĕ пулсассăн, вăкăрне чулпа персе вĕлермелле, хуçине вĕлерме тытса памалла;

(30) вĕлерес вырăнне тÿлеттермелле тунă пулсассăн, ăна мĕнле хак хунă, унăн хăйĕн чунĕшĕн çавăн чухлĕ тÿлемелле.

(31) Ывăлне сĕксе вĕлерети, хĕрне сĕксе вĕлерети — ăна çакă саккун тăрăхах айăпламалла.

(32) Вăкăр арçын чурана е хĕрарăм чурана сĕксе вĕлерес пулсассăн, вĕсен хуçине вăтăр сикль кĕмĕл тÿлемелле, вăкăрне чулпа персе вĕлермелле.

(33) Эхер те кам та пулин шăтăк уçса хурсассăн е шăтăк алтса ăна витмесĕр хăварсассăн, унта вăкăр е ашак кĕрсе ÿксессĕн,

(34) шăтăк хуçи тÿлеме тивĕçлĕ, унăн выльăх хуçине кĕмĕл памалла, вилли вара ăна пулĕ.

(35) Эхер те камăн та пулин вăкăрĕ кÿрши вăкăрне вĕлермеллех сĕксе пăрахсассăн, чĕрĕ вăкăрне сутчăр та унăн хакне çурмалла уйăрччăр; вĕлернине те çурмалла уйăрччăр;

(36) анчах вăкăрĕ ĕнер те, виçĕмкун та сĕкĕшни паллă пулнă пулсассăн, унăн хуçи [çавна илтсе те] ăна сыхламан пулсассăн, вăл вăкăршăн вăкăр тÿлеме тивĕçлĕ, вилнĕ вăкăрĕ вара хăйне пулĕ.

Advertisements

Шухăшăра пĕлтерĕр

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s